|
|
nix
Het laaste nieuws over de West Brabantse Waterlinie...
Informatie over
de West Brabantse Waterlinie...
Hoe maken we de Waterlinie weer zichtbaar?
Hoe kom ik in contact met...
Stichting Vrienden van West Brabantse Waterlinie...
Test je kennis over de West Brabantse Waterlinie...
Links naar andere websites...
 Wandeling rond Fort de Roovere en Vrederust
Op zondagmiddag 20 november 2011 organiseert de Rabobank Het Markiezaat een wandelmiddag over het zuidelijk deel van de West Brabantse Waterlinie (vanaf Fort Pinsssen via de Liniewal naar Fort de Roovere) en over het terrein van Vrederust.
Op Fort de Roovere zullen leden van de Stichting Vrienden van de WBWL een toelichting geven over het uitgevoerde herstel van de waterlinie.
Aanmeldingen graag via de Rabobank Het Markiezaat.
WBWL 1 van 3 genomineerden voor Knippenbergprijs 2011
KNIPPENBERGPRIJS ‘Erfgoed en Landschap’ 2011.
De uitreiking van de Knippenbergprijs 2011 vindt plaats op zaterdag 12 november in het Cultuurcentrum Martien van Doorne, Martinetplein 1, 5751 KM Deurne.
Uit 22 voordachten zijn drie projecten genomineerd, waarvan de winnaar 12 november 2011 bekend gemaakt wordt. De West Brabantse Waterlinie is één van deze drie genomineerden en in de uitnodiging voor de prijsuitreiking wordt het project als volgt omschreven:
"De Vrienden van de West Brabantse Waterlinie; Vrijwilligersorganisaties en vertegenwoordigers van overheden hebben de handen ineen geslagen om te werken aan het herstel van de Westbrabantse waterlinie. Twee versterkte steden (Bergen op Zoom en Steenbergen), een aantal forten en een inundatiegebied (Halsterens Laag) moesten Zeeland vrijwaren van aanvallen uit het zuiden. Door het herstel van de Waterlinie is een belangrijk stuk West-Brabantse geschiedenis weer beleefbaar geworden."
Nieuwsbrief 2011 / Jaarverslag 2010
N I E U W S B R I E F 2011 / J A A R V E R S L A G 2010
Stichting Vrienden van de West Brabantse Waterlinie
De aanhouder wint!
Ons aller geduld, en voor ons dat van de heer Johannes Sinke, is lang op de proef gesteld en u heeft veel vertrouwen in doelstellingen van onze Stichting Vrienden weten op te brengen, maar eindelijk kunnen we laten zien wat er verscholen lag in het groen. De heer Sinke zag het al zo’n
30 jaar geleden. En u als vriend of vriendin heeft al ruim 10 jaar de fantasie gehad om ook zien wat er achter de bomen en struiken schuil ging, maar vanaf nu kunnen de cultuurhistorische waarde, de landschappelijke kwaliteit en het recreatieve mogelijkheden echt beter tot hun recht gaan komen.
Ieder jaar stuurden we u een optimistische nieuwsbrief, maar soms was er wel erg weinig te melden.
Ondanks dat de plannen klaar waren en de financiën beschikbaar om delen van de waterlinie te her-stellen, moest de jaarlijkse excursie in 2009 eerst uitgesteld en toen afgesteld worden, omdat er nog te weinig te zien was. Ook bij Fort Henricus kon de 1e fase nog niet afgerond worden.
In de winter van 2008/2009 was men al wel begonnen met het plan “Zuidelijk deel van de Linie boven Water”, vooral met het rooien van struiken en bomen. Maar toen moest er – in verband met een bezwaarprocedure tot en met de Raad van State - weer gestopt worden. Kaalslag leek het, en menig boos woord werd gesproken.
Maar….. in 2010 is het dan eindelijk gebeurd. Dankzij het herstel van het Zuidelijk deel van de Waterlinie heeft de grote doorbraak eindelijk plaats gevonden!
Het fort is weer een fort: je kunt weer zien dat hier destijds een massief verdedigingswerk was neergezet! Er staat weer water in de grachten van Fort de Roovere en in het gebied oostelijk van
de Ligneweg, dat ooit ook geïnundeerd kon worden, is het terrein zo’n 1,5 meter uitgegraven zodat hier weer een moerasachtig gebied is ontstaan. Dit gebied is een prachtig voorbeeld van de integrale uitwerking van de plannen. De aarden wallen van Fort de Roovere en de Liniewal alsmede het zuidelijk deel van het inundatiegebied is weer beleefbaar, de vernatting maakt dat de biodiversiteit van flora en fauna weer toeneemt en dit gebied tussen Fort Pinssen en de Roovere
kan dienst doen als water-buffer in geval van wateroverlast in het stedelijk gebeid.
Erg veel is er gedaan, en u hebt het allemaal kunnen lezen in de uitgebreide reportages in BN/
de Stem, u hebt het kunnen zien tijdens onze excursie op 28 augustus en natuurlijk op 10
november, de officiële oplevering in aanwezigheid van professor Pieter van Vollenhoven.
Een klein overzicht van die ingrijpende en indrukwekkende werkzaamheden:
• Grondontgravingen in het voormalige inundatiegebied ten oosten van de Ligneweg
• Aanvulling van grond aan de liniewal zelf en de wallen en bastions van Fort de Roovere
• Herstel van de contouren van de aarden wallen van fort de Roovere
• Het uitgraven van de binnen- en buitengrachten van Fort de Roovere zodat deze weer
watervoerend werden
• De “verdiepte brug” in de binnengracht van fort de Roovere zodat wandelaars de gracht
kunnen oversteken en van de terre in het voorterrein kunnen komen.
• Dankzij onderzoek door stadsarcheoloog Marco Vermunt en David Ross, correspondent van
de Stichting Menno van Coehoorn in ons gebied, is er begin 2010 op de terre van Fort de
Roovere een aantal boeiende vondsten gedaan, zoals de fundamenten van de oorspronkelijke
ingang aan de westelijke zijde en van een onderdoorgang door de hoofdwal naar de voorwal
aan de noordzijde van de terre. De vondsten moesten weer toegedekt worden om te voorkomen
dat op te veel schoorsteenmantels stenen uit 1628 zouden prijken, maar besloten is komend
voorjaar - bij de verdere inrichting van de terre - de locaties van deze interessante
vondsten te markeren.
Na de schrik die velen hadden als gevolg van het opschonen van de wallen van Fort de Roovere
het kappen van bomen op het zuidoostelijke bastion daarvan en langs de Liniewal aan de Ligne-
weg) laten deze foto’s zien dat de natuur zich herstelt. De transparantie in het landschap zal
nieuwe mooie uitzichten creëren, waardoor de cultuurhistorische achtergronden van de forten en
het inundatiegebied - met de daarbij behorende natuurwaarden (o.a. gericht op kwetsbare soorten)
- de ruimte krijgen. De partijen die bij deze plannen betrokken zijn, stonden en staan er borg
voor dat e.e.a. zorgvuldig is afgewogen en uitgevoerd.
Veel is er dus gebeurd, erg veel zelfs. Een woord van dank en waardering is zeker op z’n plaats
voor de vele personen en instanties die zich hebben ingezet om dit met ons te realiseren.
Dankbaar zijn we ook voor de steun die wij de afgelopen 10 jaar van u ervaren hebben om mede
namens u voor het herstel van de waterlinie te pleiten. Wij zijn enorm blij met wat we hebben
kunnen bereiken, al wil dat niet zeggen dat we geen wensenlijstje meer hebben………….
Allereerst zal de aannemer dit voorjaar nog het nodige werk, dat onder het huidige contract
valt, moeten afmaken. Erosie aan taluds door de vele regen op de kale grond moet gerepareerd worden, er moet op heel wat plekken gras ingezaaid worden, de elektriciteit naar de pomp in de “verdiepte brug” moet aangebracht worden en zo zijn er nog meer zaken die gedaan moeten
worden, voordat deze 1e fase afgesloten kan worden.
De zichtlijnen, die een beeld moeten geven van het verre en onbelemmerde uitzicht dat de verde-
digers op het fort natuurlijk moesten hebben om de vijand aan te zien te komen, en om de vijand
te kunnen bestoken, zullen ook dit voorjaar aangelegd worden. Een van de zichtlijnen moet uit-
zicht bieden op een “Franse batterij” die geplaatst gaat worden op de plek waar in juli 1747 de Fransen Fort de Roovere aanvielen en hun loopgraven groeven. Zoals wij weten uit het boek van
Jacob van Eggers. De leden van Lions Bergen op Zoom zijn al actief om de schanskorven te vlechten die bij zo’n batterij en loopgraven horen.
Op ons wensenlijstje voor de 2e fase staan:
• Inrichting van de terre, zodat zichtbaar wordt hoe zo’n binnenplaats er uit zag
• Verbetering van de wandelpaden
• Realiseren van de uitkijktoren, gekoppeld aan een informatiekiosk, op de terre.
• Opschonen van de binnengracht van fort Pinssen
• Enzovoort….
Wat betreft Fort Henricus bij Steenbergen is het herstel van de aarden wallen en de grachten
nog niet geheel afgerond. De gebaggerde grond, die in 2008 op de wallen is gestort, heeft de afgelopen anderhalf jaar kunnen drogen en moet nog in de goede vormen en - voor een deel – op
de afgesproken hoogte op de wallen worden aangebracht.
De drie partners die hier actief zijn, te weten de Stichting Natuurmonumenten, het Waterschap
de Brabantse Delta en de gemeente Steenbergen hebben in 2010 het plan voor de 1e fase geac-
tualiseerd, waarin naast het herstel van (het grondlichaam van) de aarden wallen, het fort ook toegankelijk is voor wandelaars en het binnenterrein (terre) beschikbaar is voor evenementen.
Naast de inzet van eigen middelen is hiervoor een zgn brimsubsidie aangevraagd. Naar ver-
wachting wordt in september as. helder of deze kan worden toegekend (“op-is-op”).
Wanneer er dit jaar een positieve beschikking op de aanvraag komt zal de afronding van de
1e fase in het voorjaar 2012 plaatsvinden.
Voorts zijn er gedachten voor een 2e fase. Daarbij wordt gedacht aan het van bebouwing vrij-
maken van de zuidzijde van het fort, waardoor tot volledig herstel van de gracht gekomen kan
worden en het buitendijks brengen van het fort, waarna Fort Henricus – na plaatsing van een aanlegsteiger – ook vanaf het water toegankelijk zou worden.
De eventuele toevoeging van een kleinschalige ontvangst- en informatieruimte kan een grote
bijdrage leveren aan het recreatieve gebruik van de waterlinie.
U ziet er is nog ambitie genoeg om de West Brabantse Waterlinie – mede als onderdeel van de
Zuiderwaterlinie, waarvoor de Provincie Noord Brabant samen met de gemeente ’s Hertogen-
bosch recent een projectenboek heeft opgesteld – op de kaart te zetten en deze cultuurhis-
torische en natuurwaarden met anderen te delen.
Op 18-02-2011 hebben we op de locatie van het voormalige Fort Moermont een symbolisch histo-
risch relict met een informatiepaneel bij Residentie Moermont kunnen onthullen.
Het voormalig fort heeft namelijk ongeveer voor de helft (het linker deel met de ingang)
gelegen onder de woonwijk Meilust en half onder de vorig jaar geopende Residentie Moermont
op het voormalige veilingterrein.
De gebroeders van den Bergh van Van den Bergh Zoominvest gaven hiermee invulling aan een
wens die we via de Begeleidingsgroep WBWL in 2002/2003 had geuit, dank daarvoor.
Oplevering project
Het herstel van het Zuidelijk deel van de West Brabantse Waterlinie, te weten Fort de Roovere, Fort Pinssen en de Liniewal daartussen is gereed.
Daarmee wordt na jaren van voorbereiding de kroon op het werk gezet van allen die de afgelopen 10 jaar - en sommigen langer - met veel inzet er aan medegewerkt hebben "de cultuurhistorische waarde, de landschappelijke kwaliteit en de recreatieve mogelijkheden" van deze in 1628 door de Staten van Zeeland en Holland aangelegde waterlinie, beter tot hun recht te laten komen.
Dit conform de doelstellingen zoals deze zijn vastgelegd op basis van de in 2001 opgestelde "Land-
schapsvisie West Brabantse Waterlinie" en het - op grond daarvan - tussen de negen betrokken partijen ondertekende Convenant.
Prof. Mr. P. van Vollenhoven inspecteert de oplevering van de (nu herstelde) waterlinie op 10 november 2010, zoals dat ook gebeurd is door Frederik Hendrik in 1628.
Proj “Fort Henricus” & “Zuidelijk deel Linie boven Wat er"
In 2008 zijn twee concrete uitvoeringsplannen gereed gekomen.
Het project met betrekking tot "Fort Henricus" ten noorden van de gemeente Steenbergen, waarin de Vereniging Natuurmonumenten (eigenaar van het fort), het Waterschap Brabantse Delta (verantwoordelijk voor het waterbeheer in de regio) en de gemeente Steenbergen is in 2008 in uitvoering genomen Het plan behelst de in het verre verleden afgegraven aarden wallen weer van de oorspronkelijke profielen te voorzien. Het werk is voor 90% uitgevoerd, maar is gestagneerd omdat de opgebrachte grond (te) nat was en de wallen op diverse plekken weer inzakten en de natte grond zo zwaar was dat in de grachten de veen(onder)grond naar boven gedrukt werd. In 2009 en 2010 is e.e.a. (ook de voorraad nog op de wallen aan te brengen grond) met rust gelaten om te drogen.
De betrokken partijen zijn voornemens om in 2011 deze eerste fase af te ronden en eind 2010 / begin 2011 het plan voor de tweede fase nader uit te werken. Daarin zullen een aantal keuzen moeten worden gemaakt, zoals de ligging van het fort “binnendijks” laten of “buitendijks” brengen. Een en ander is mede afhankelijk van de mogelijkheid de opstallen aan het zuidoosten van het fort te doen verwijderen.
Voorts zullen de gemeente en Natuurmonumenten zich nader moeten uitspreken over de mogelijke functies op het fort. De financiering van de tweede fase is nog niet geregeld.
De start van het plan het “Zuidelijk deel van de Linie boven Water” is vertraagd door een
bezwaar- en beroepsprocedure door omwonenden van Fort Pinssen. Eind 2008/begin 2009 zijn - conform plan - struiken en bomen gekapt op de wallen van Fort de Roovere en langs de Liniewal aan de Ligneweg. De overige werkzaamheden moesten echter wachten tot na de uitspraak op het beroep door de Raad van State. Op 31 maart 2010 heeft deze het beroep ongegrond verklaard en kon de aannemer aan de slag.
Het plan bestaat uit verschillende onderdelen voor Fort de Roovere, Fort Pinssen en de Liniewal daartussen , te weten :
- het weer watervoerend maken van de (binnen- en buiten-) grachten van Fort de Roovere ;
- herstel van de profielen van de aarden wallen aan de oostzijde van Fort de Roovere naar
de situatie vanaf 1784 in welk jaar deze wallen voor het laatst gewijzigd zijn;
- vormgeving van het binnenterrein (terre) van Fort de Roovere op een zodanige wijze dat
deze weer als zodanig beleefd kan worden;
- vormgeving van het westelijk deel van Fort de Roovere op een zodanige wijze dat zicht-
baar wordt waar van 1628 tot 1784 de toegang naar het fort gelegen heeft en waar in de
noordelijke wal een onderdoorgang was van de commandantswoning naar het looppad
tussen de hoofdwal en de voorwal (wijziging van het uitvoeringsplan in juni 2010 op basis
van archeologische vondsten in 2010 van de funderingen uit 1628 van de poort en de poterne
(onderdoorgang);
- afgraven gebied ten oosten van de Liniewal tussen Fort Pinssen en Fort de Roovere zodat
de functie van (hier zoetwater) inundatiegebied weer zichtbaar wordt;
- aanbrengen in het voormalige Franse aanvalsgebied in 1747 ten oosten van Fort de Roovere
van een kopie van een Franse batterij, een loopgraaf en twee zichtlijnen van deze plek;
één naar het fort en één naar de zogenaamde “Ster van Eggers”, die in 1784 vervangen is
door andere voorwerken, de thans nog bestaande buitenwallen (in de zig-zagvorm) aan de
buitengracht.
De verwachting is dat de uitvoering van deze werkzaamheden (fase 1) grotendeels medio november 2010 afgerond zijn.
Een tweede fase betreft onder andere de bouw van een Uitkijktoren op het noordoostelijke bastion van Fort de Roovere, vanwaar bezoekers naar het noorden uit kunnen kijken over de nieuw aanlegde A.4 naar het Halstersch Laag (het zoutwater inundatiegebied tussen de Roovere en Steenbergen) en naar het zuiden over de Liniewal naar Fort Pinssen en Bergen op
Zoom. In de voet van de uitkijktoren is een informatiekiosk gepland, die mede dienst kan doen als startpunt van rondleidingen.
De financiering van deze tweede fase is nog niet rond.
|
|
